Veel mensen met hoogfunctionerend autisme en/of een hoogbegaafd denkvermogen hebben diverse neurodivergente talenten die regelmatig onvoldoende worden gezien en gewaardeerd. In dit blog gaan we hier dieper op in.

Wat zijn neurodivergente talenten?

Neurodivergente talenten zijn eigenschappen waar veel mensen met hoogfunctionerend autisme en/of hoogbegaafdheid in kunnen uitblinken. Dit is natuurlijk wel afhankelijk van diverse factoren, want niet iedereen kan altijd scoren op zijn positieve talenten en competenties. Mede omdat op de werkvloer er vaak nadruk wordt gelegd op taken en vaardigheden die als belangrijk worden gezien, maar waar iemand met autisme nu juist niet altijd in kan uitblinken. Iedereen heeft talenten. De ene heeft een sterk probleemoplossend vermogen, terwijl een ander weer heel snel verbanden kan leggen of sterk vooruitstrevend is. Goed om eens dieper in te gaan op talenten die veel neurodivergente personen hebben.

Creatief denkvermogen

Als we het hebben over neurodivergente talenten wordt vaak creativiteit genoemd. Niet zo verwonderlijk, want wie letterlijk langs andere wegen denkt, levert ook andere ideeën op. Een ander perspectief en een andere logica kan leiden tot verbetering en innovaties. Neurodivergente personen zien vaak hele andere dingen dan neurotypische mensen. Een creatief en divergent brein is een kwestie van durven, experimenteren en vastgeroeste overtuigingen loslaten. Vaak kunnen hoogfunctionerende personen met autisme dingen anders zien en benaderen, mede gevormd door een ander creatief denkvermogen. Helaas staat niet iedereen hier voor open, omdat de meeste mensen langs de ‘normale’ meetlat denken en creatieve en ‘andere’ oplossingen niet altijd op waarde kunnen schatten.

Verbanden leggen

Neurodivergenten leggen meer en onverwachte verbanden, waardoor er oplossingen voor problemen opduiken die een ander (nog) niet ziet. Vaak kleuren neurodivergenten buiten de lijntjes bij de oplossing van een probleem. Ze kunnen een probleem aan zien komen door heel snel een verband tussen te zien dat buiten het proces omgaat, de afdeling of iets dat op een veel hoger niveau ligt. Sommige met een sterk ruimtelijk visueel vermogen zien vaak letterlijk voor zich waar het heen moet. Dat is een kracht bij visie- en strategievorming. Hou er rekening mee dat de omgeving deze verbanden vaak nog niet ziet. Die missen dan de denkstappen die de neurodivergent heeft overgeslagen.

Patroonherkenning

Mensen die goed zijn in patroonherkenning zijn zogeheten systemiseerders. Zij richten zich meer op dingen dan op mensen. Sterke systemiseerders nemen een grote hoeveelheid informatie in zich op. Ze kunnen heel vlug informatie ordenen en daarbij patronen en afwijkingen ontdekken. Ze diepen relevante feiten op uit hun geheugen, doordat ze mentale ‘spreadsheets’ maken, denkend in oorzaken en gevolgen. Interessant is dat de genen voor systematiseren deels overlappen met de genen voor autisme. Personen met autisme behoren vaak tot de sterke systemiseerders. Niet voor niets werken veel medewerkers met autisme bij de politie voor het doorzien van crime scenes of videobeelden met opmerkelijke details. Systemiseerders zijn goede probleemoplossers in de organisatie.

Complexiteit overzien

Veel hoogbegaafden en mensen met hoogfunctionerend autisme kunnen problematiek sneller doorzien, meerdere oplossingen bedenken en een groter speelveld overzien dan de meeste mensen. Zeker hoogbegaafden met of zonder autisme zijn vaak uitstekende advocaten van de duivel, omdat ze vanuit meerdere perspectieven kunnen denken en handelen. Neurodivergente personen met gevoel voor complexe situaties zien vaak dingen die anderen niet zien of pikken nuances op die voor de meeste mensen (nog) niet zichtbaar zijn en anticiperen op uitdagingen.

Intrinsieke motivatie

Bij veel neurodivergente personen is de intrinsieke motivatie hoog. Dat betekent dat ze een sterke gedrevenheid hebben om dingen te bereiken. De drijfveer is vaak oprechte nieuwsgierigheid wat in het innerlijk systeem zit. Vaak gecombineerd met een verbeterdrang om taken, processen en protocollen te verbeteren. Neurodivergenten zijn vaak minder gevoelig voor groepsdruk, hebben sterke principes en een groot rechtvaardigheidsgevoel. Gecombineerd met een hoge intrinsieke motivatie maakt dat ze niet altijd gevoelig zijn voor een standaard manier van leidinggeven. Iemand die het hele plaatje al voor zich ziet en scheppingsdrang heeft, die gaat ervoor met een vastberadenheid die vraagtekens kan oproepen in de omgeving.

Hoog energielevel

De mate van energie bij neurodivergente personen kan erg verschillen. Dit hangt er ook met name van af of iemand zijn talenten en energie ook op de juiste manier kan inzetten voor zichzelf of binnen het werk. Een groot deel van neurodivergente personen hebben een hoge intrinsieke energie die niet wordt gevoed door externe factoren. Deze mensen staan volledig ‘aan’. Anderen kunnen dit gedrag bestempelen als ongeremd, hyperactief of impulsief. Dit zien we vaker bij mensen met (een combinatie) ADHD en hoogbegaafdheid dan bij mensen die uitsluitend een (klassieke) autisme diagnose hebben.
Neurodivergente personen met zo’n hoge intrinsieke energie kunnen voor anderen een beeld geven dat ze zowat op een burn-out afstevenen. Het is gewoon de uitdaging of bevrediging die ze nodig hebben, omdat sommige breinen heel veel tegelijk kunnen of willen.

Hyperfocus

Meerdere neurotypen kennen een staat van hyperfocus, waarin ze urenlang achtereen aan een opdracht werken, een probleem achterhalen of een tekst schrijven. Soms vergeten ze de tijd of zelfs te eten. We spreken dan over een ‘flow’ waar je op de top van je kunnen of energie functioneert. Dit geldt ook voor sommige mensen met ADHD- kenmerken of hoogbegaafde personen met autisme. Althans in klussen waar hun talenten goed tot uiting komen. Met name gestimuleerd door aandacht voor details en een goed concentratievermogen. Echter door te toenemende informatietechnologie, multitasken en minder slaap, is focus houden en concentratie een groot goed.

Autonomie

Een sterke behoefte aan autonomie is iets dat veel neurodivergente personen nastreven. Onder een autonoom persoon verstaan we iemand die zelfstandig leert, zelf keuzes maakt en dichtbij zichzelf blijft, onafhankelijk van de mening van anderen. Wie niet zo volgzaam is, krijgt vaak de reputatie van rebels of tegendraads zijn, terwijl het eigenlijk gaat om onafhankelijk denken als een gezonde tegenpool van groepsdenken. De autonome denker is niet gevoelig voor groepsdruk en zal wellicht minder geneigd zijn de mening van iemand anders te vragen over een onderwerp. Hij zal zijn eigen mening wel goed moeten afwegen tegen andere informatie. Vaak krijgen ze als feedback terug dat ze niet snel wat aannemen van anderen en daarmee ook minder grijpbaar zijn. Ze zijn vaak het tegengeluid in het team. Niet om dwars te liggen: hun denken volgt een andere (eigen) logica.

Authenticiteit

Authenticiteit is ook iets waar veel neurodivergente personen door hun autonomie en lagere gevoeligheid hoog op scoren. Een authentiek persoon identificeert zijn gedrag als van zichzelf en neemt er vrijwillig verantwoordelijkheid voor. Iets wat in veel organisaties als eigenaarschap wordt genoemd. De meesten kunnen ook een ‘bullshit factor’ uit een verhaal halen, ofwel wat gewauwel is en wat is doorspekt met onderbouwende kennis en feiten. Neurodivergenten zijn daarmee over het algemeen wars van politieke spelletjes, al wil dat niet zeggen dat ze dit niet kunnen meespelen. Precies zeggen wat je denkt is niet altijd iets dat gewaardeerd wordt, terwijl authenticiteit toch vaak wordt aangehaald als cruciaal om medewerkers te kunnen motiveren.

Empathie

Neurodivergente personen en de combinatie van hoogsensitief en/of hoogbegaafdheid hebben vaak ook een groot gevoel voor empathie. 87 procent van de hoogbegaafden is hoogsensitief. Ze kunnen zich uitstekend verplaatsen in de ander, waardoor ze op deze manier ook een goede manager of coach kunnen zijn. Ook mensen met (hoogfunctionerend) autisme hebben empathie en zijn wel degelijk geraakt door de gevoelens van anderen, maar weten vaak weer niet goed hoe daarmee om te gaan. Door de emoties die hiermee gepaard gaan, kunnen ze overprikkelt raken. Het is vaak dat ze niet zo goed weten hoe ze de emoties moeten vertalen naar een passende ondersteunende reactie.

Neurodiverse talenten en potentie op de werkvloer

Zoveel neurodiverse talenten betekent voor organisatie een enorm potentieel. Neurodivergente personen kunnen dit niet altijd in dezelfde mate laten zien, maar kunnen enorm tot hun potentieel kunnen komen als hier meer aandacht voor is. Onderzoek naar neurodiversiteit in organisaties staat nog in de kinderschoenen, maar het mag duidelijk zijn dat neurodiverse teams beter presteren. Autonome mensen zijn minder gevoelig voor groepsdenken en kunnen organisaties meer scherp houden, zodat verkeerde afslagen kunnen worden voorkomen. Meerdere neurotypen kennen hyperfocus of een verhoogde productiviteit. Hoe meer neurodivergente personen tot hun recht komen met hun talenten, hoe meer dit de innovatie en doorbraakdenken kan bevorderen. Een ander brein is nu eenmaal ‘anders’ denken. Laten we dit vooral als positief zien en aanvullend als meerwaarde binnen organisaties.

Lees ook ons blog neurodiversiteit bij autisme die wij hierover hebben geschreven.

“Neurodivergente talenten bij hoogfunctionerend autisme en hoogbegaafdheid”