Waarom is de emotie van boosheid vrij snel aanwezig bij mensen met autisme? In dit blog gaan we hier dieper op in.

Autisme en snel boos worden

Uit de praktijk blijkt dat een groot deel van de mensen met autisme eerder geïrriteerd, geërgerd en boos kunnen reageren in verschillende situaties. Als je onvoldoende grip hebt op je innerlijke boosheid, kunnen op diverse gebieden in je leven conflictsituaties ontstaan. Dit leidt naar nadelige gevolgen op korte en lange termijn. Moeite met omgaan met je eigen boosheid, kan je belemmeren op je werk en in relaties met anderen. Boosheid zit vaak vlak onder je huid, waardoor dat bij ergernis en frustratie ook snel naar boven komt. Het punt is dat dit vaak door anderen niet begrepen en gewaardeerd wordt.

Frustratie en gevoel van onmacht

Je kan gefrustreerd raken als je in een onprettige situatie zit. Zeker als je voor je gevoel er weinig grip op hebt. Je kan er wellicht geen invloed op uitoefenen, terwijl je wel een verandering wilt. Dit kan het gevoel van onmacht versterken. Het is heel vervelend als lastige situaties blijven terugkomen en je het eigenlijk niet kunt of wilt accepteren. Dit zal het gevoel van frustratie alleen maar verergeren. Zeker als je je verzet tegen zaken waar je geen invloed op hebt. Het is echter vaak dat frustratie en boosheid bij autisme toeneemt bij plotselinge veranderingen, onvoorziene situaties en bij toename van overprikkeling.   Andersom geldt dat wanneer het je lukt om bepaalde onveranderbare zaken te accepteren, jouw gevoel van frustratie afneemt.

Het verbeteren van je zelfcontrole bij informatieverwerking

Door het verbeteren van je zelfcontrole, kan je er beter voor zorgen dat situaties niet escaleren. Je kan problemen dan op een betere manier oplossen. Het vergroten van je zelfcontrole helpt je om conflictsituaties beter te hanteren, waardoor je meer regie en controle ervaart over je reacties. Mensen met autisme verwerken informatie vaak op een andere manier dan mensen zonder autisme. Informatieverwerking bij ASS is vaak gericht op de details, waarbij het grotere geheel soms moeilijk kan worden overzien. Dit kan soms ook tot onenigheid leiden als de ene persoon een situatie beoordeelt vanuit een globale algemene blik en de ander blijft hangen in een specifiek detail. Maar al te vaak wordt een persoon met autisme als ‘te kritisch’ bestempelt, omdat ze vaak met oog voor detail ‘anders’ naar de situatie kijken.

Slecht aanvoelen van sociale spelregels in de communicatie

Veel mensen met autisme hebben de neiging om opmerkingen van anderen letterlijk te nemen. Daardoor worden opmerkingen van anderen niet altijd goed geïnterpreteerd. Mede omdat de intentie van de ander niet altijd goed wordt begrepen. Sommige mensen met ASS hebben een verminderd vermogen om in te schatten wat de achterliggende bedoeling is van een vraag die iemand stelt of een opmerking die iemand maakt. Dat maakt het moeilijker voor mensen met ASS om zich in te leven in de ander. Het aanvoelen van ‘sociale spelregels’ in het contact met anderen en het afstemmen op de ander verloopt niet altijd goed. Ook het onvoldoende opmerken of onjuist interpreteren van non-verbale communicatie (gezichtsuitdrukkingen, lichaamshouding, intonatie) kan ertoe leiden dat gesprekken niet soepel verlopen en misverstanden in het contact kunnen ontstaan. Hierdoor kan iemand met autisme door anderen omschreven worden als onhandig, lastig, moeilijk, onvriendelijk of dwingend. En dat terwijl dit vaak helemaal niet de intentie is van de persoon met ASS.

Leer hier meer over in ons blog autisme en communicatieproblemen.

Autisme en boosheid bij gevoel van onrecht

Veel mensen met autisme zijn erg gevoelig voor (vermeend) onrecht in bepaalde situaties. Als de manier waarop ze behandeld worden niet eerlijk of rechtvaardig is, kan dit veel boosheid oproepen. De gedachten over het onrecht blijven vaak dagen of weken lang in hun hoofd spelen. Daarnaast hebben mensen met ASS de neiging om snel zwart-wit te denken. Situaties worden daardoor soms te eenzijdig bekeken, waarbij bepaalde nuances wegvallen. In de praktijk zullen mensen altijd verschillende belevingen hebben over een situatie. Juist mensen met ASS hebben de neiging om situaties rationeel, volgens strikte logica, te benaderen. Hierbij zien ze vaak het sociale aspect over het hoofd. Ook komt het voor dat ze een eigen logica hanteren die niet altijd goed te begrijpen is voor anderen.

Minder goede waarneming van lichaamssignalen

Voor een goede zelfcontrole is het belangrijk om voldoende in contact te staan met je lichamelijke gewaarwordingen. Bijvoorbeeld bij het gevoel in je lichaam als je boos wordt. Mensen met ASS staan over het algemeen minder goed in contact met hun lichaamssignalen, waardoor ze boosheid ook minder goed voelen aankomen. Vaak horen wij dat boosheid pas gevoeld wordt als het eigenlijk al te laat is. De meer subtiele signalen in het lichaam van opbouwende irritatie of frustratie worden niet opgemerkt. Dan zit er ook nog een verschil in de sensorische prikkelverwerking tussen mensen met en zonder autisme. Mensen met ASS kunnen over- of ondergevoelig zijn voor bepaalde zintuigelijke prikkels. Daardoor komen diverse prikkels hard binnen, waardoor ze sneller overprikkelt raken en boos kunnen uitvallen.

Lees ook ons blog over de risico’s van lichaamssignalen negeren.

Boos worden door negatieve sociale ervaringen

Eerdere opgelopen negatieve ervaringen, zoals gepest worden, sociale afwijzing en problemen binnen het gezin van herkomst, kunnen er ook voor zorgen dat het gedrag van een ander snel als vijandig wordt geïnterpreteerd. Het is begrijpelijk dat iemand die weinig positieve sociale ervaringen heeft opgedaan, ook weinig vertrouwen heeft in de goede bedoelingen van anderen. Een persoon met autisme die weinig ‘sociale leermomenten’ heeft gehad, heeft ook minder sociale vaardigheden opgebouwd. Vaak hebben negatieve sociale ervaringen in het verleden geleid tot een negatief zelfbeeld. Dit kan ook weer leiden tot conflicten of frustraties in het contact met anderen. Met name omdat een denigrerende of kleinerende opmerking van een ander direct kan uitmonden in onderliggende woede.

Autisme en snel boos worden bij onverwachte situaties

Omgaan met onverwachte of onvoorspelbare situaties is voor veel mensen met autisme lastig. Gebeurtenissen die de vaste routine of het verwachtingspatroon doorbreken, veroorzaken spanning of angst. Dit kan ook weer leiden tot irritatie, boosheid en frustratie. Het is dit gebrek aan flexibiliteit waardoor veel mensen met ASS belemmerd kunnen worden en in conflictsituaties kunnen belanden. Het duurt vaak lang om te schakelen van het ene verwachtingspatroon naar het andere. Hoe meer situaties overzichtelijk zijn, hoe meer mensen met autisme het gevoel van grip en controle hebben. Op het moment dat situaties onverwacht anders verlopen, dreigt die grip op de werkelijkheid te verdwijnen en ontstaat chaos in het hoofd. Dit kan weer gevoelens van angst en boosheid bij autisme oproepen.

“Autisme en snel boos worden door verschillende oorzaken”