Van mensen met autisme wordt vaak verwacht dat ze aanpassingsgedrag moeten vertonen en flexibel moeten zijn. Hoe realistisch is dat eigenlijk?
Aanpassen en flexibiliteit bij autisme
Binnen het Autisme Centrum horen wij maar al te vaak van cliënten dat er van hen wordt verwacht dat zij zich maar zo veel mogelijk aanpassen aan hun (werk)omgeving. Zeker als je er niet ‘autistisch’ uitziet zoals het vaak wordt genoemd. Collega’s die niet weten dat je autistisch bent, zullen dan ook niet kunnen begrijpen waarom je zo moeilijk doet als bijvoorbeeld een vergadering wordt verzet. Ook al weet je werkomgeving en andere mensen het wel, dan nog zal het toch meestal de persoon met autisme zijn die zich moet aanpassen aan de verwachtingen, wensen of zelfs eisen. Herkenbaar?
Te hoog aanpassingsvermogen uit noodzaak
Vaak wordt een (te) hoog aanpassingsvermogen bij autisme en noodzaak. Mede omdat je natuurlijk zo veel mogelijk normaal wil zijn en niet wil dat anderen ‘last’ van je hebben. Helaas gaat dit vaak ten koste van je eigen autonomie en behoeften. Vooral vrouwen met hoogfunctionerend autisme voelen vaak de noodzaak om zich sociaal aan te passen. Het blijft een stigma dat er met name bij vrouwen toch meer sociale vaardigheden gewenst zijn. Het is dan ook erg vermoeiend om er telkens bij na te denken welk gedrag je naar de buitenwereld moet vertonen. Op een gegeven moment raak je hierdoor wel steeds verder af van je eigen identiteit.
Aanpassen en flexibel zijn
Omgaan met onverwachte of onvoorspelbare situaties is voor veel mensen met autisme lastig. Gebeurtenissen die een vaste routine of het verwachtingspatroon doorbreken, veroorzaken vaak spanning, waardoor stressprikkels oplopen. De meeste mensen met autisme blinken nu eenmaal niet uit in flexibiliteit, omdat het snel en veelvuldig kunnen schakelen vaak minder goed is ontwikkeld. Het is deze verminderde flexibiliteit waardoor mensen met autisme belemmerd kunnen worden en in conflictsituaties kunnen belanden. Oplopende boosheid is vaak de emotie die getriggerd wordt als er een hoge flexibiliteit van je wordt verwacht, maar dit je eigen alleen maar heel erg frustreert.
Help, ik kan niet goed schakelen
Voor veel mensen met autisme duurt het vaak langer om te schakelen van het ene verwachtingspatroon naar het andere. Zeker als deze elkaar snel opvolgen. Weet je net waar je aan toe bent in een bepaalde situatie of je zit lekker in je flow en komt er een interruptie die vraagt om snel schakelen. Dit is ook vaak één van de grootste frustraties, waardoor storende belletjes, mensen aan je bureau of deur je al van je à propos kunnen brengen. Probeer waar mogelijk diverse storingen en interrupties dan ook zo veel mogelijk te beperken, al kom je er natuurlijk nooit helemaal onderuit. Indien je omgeving van je autisme weet, is het ook goed om te benoemen dat je lastig kunt schakelen. Dan kunnen ze er in elk geval meer begrip en hopelijk geduld voor opbrengen.
Aanpassen en flexibiliteit bij autisme: voorspelbaarheid
Wat zou het fijn zijn als de wereld van mensen met autisme altijd een grote voorspelbaarheid had. In voorspelbare en bekende situaties ervaren zij grip en controle op de dingen die gebeuren. Op het moment dat situaties onverwacht anders verlopen, dreigt de grip op de werkelijkheid te verdwijnen. Er kan dan chaos in het hoofd ontstaan wat ook angsten en piekergedrag of zelfs paniek kunnen oproepen. Helaas is de wereld om je heen niet altijd voorspelbaar. Je kunt dit wel stimuleren door je behoeften hierin duidelijk te maken. Geef aan wat je nodig hebt om overzicht te houden. Gelukkig weten veel mensen inmiddels dat mensen met autisme graag voorspelbaarheid wensen. Zo houd je het allemaal overzichtelijk in je hoofd en hoef je je niet continue aan te passen.
Te veel aanpassingsgedrag en camouflagegedrag om te maskeren
Wat gebeurt er met je als je te veel aanpassingsgedrag, maskeergedrag en camouflagegedrag vertoont? In elk geval zal je hoofd overuren moeten maken om alles te analyseren en telkens na te denken voordat je iets zegt of actie onderneemt. Dit is echt heel vermoeiend, omdat je dan eigenlijk de hele dag ‘aanstaat’. Dingen zijn dan niet meer vanzelfsprekend zoals ze bij je opkomen, maar je moet er dan telkens bij nadenken. Het is begrijpelijk dat je aanpassingsgedrag vertoont, maar het is nog belangrijker om niet verzanden in te veel camouflagegedrag om aan de verwachtingen te voldoen.
Wat kun je zelf doen?
Binnen het Autisme Centrum geven wij diverse maatwerk trainingen om mensen met autisme verder te helpen. Hier komt het aanpassingsgedrag en meer flexibel kunnen omgaan met situaties en gebeurtenissen ook in terug. Juist om meer bij jezelf te kunnen blijven, want uiteindelijk word je daar het meest gelukkig van.
Geef een reactie